Lịch sử hình thành và phát triển của bóng đá thế giới

Lịch sử bóng đá thế giới đã trải qua lịch sử hàng ngàn năm kể từ khi được phát minh. Hiệp hội bóng đá Anh (FA) ra đời kéo theo sự phát triển bóng đá chưa thấy trước đó. Vậy bóng đá đã trải qua sự biến đổi như thế nào trong suốt thời gian qua?
 


FA được thành lập tại tòa nhà Freemason dưới sự chủ trì của  Ebenezer Cobb

I. Bóng đá là gì?

Trước khi nói đến lịch sử bóng đá, sự hình thành và phát triển của bóng đá, chúng ta cần phải hiểu bóng đá là gì.
Bóng đá hay còn gọi là đá banh là môn thể thao đối khác giữa hai đội trên một sân hình chữ nhật với hai cầu môn ở hai bên. Mỗi đội gồm 11 cầu thủ, mỗi cầu thủ giữa các vai trò khác nhau trong đội hình như thủ môn, tiền vệ, tiền đạo và hậu vệ.
Mục tiêu của trò chơi là ghi điểm bằng cách dẫn bóng vào khung thành đối phương. Ngoài thủ môn, không thành viên nào trong đội được bắt bóng bằng tay. Đội nào ghi được nhiều điểm hơn khi trận đấu kết thúc sẽ là đội chiến thắng.
Bóng đá hiện đại ngày nay đã trở thành một môn thể thao số một, được hành triệu người trên khắp thế giới ưu thích và theo dõi trên cả các kênh thể thao bóng đá và xem trực tiếp tại sân vận động, cả trực tiếp và gián tiếp.

II. Lịch sử bóng đá xuất phát từ nước nào?

Rất nhiều giả thiết đã được đưa ra về sự ra đời của bóng đá. Có người cho rằng nó xuất phát từ nước Pháp, Đức, Tây Ban Nha, và lại có rất nhiều người nói rằng bóng đá đến từ nước Anh. Liệu câu trả lời nào cho sự ra đời này là chính xác.
Tuy nhiên, tất cả giả thiết trên là hoàn toàn sai. Thông tin chính thức về nguồn gốc bóng đá đã được FIFA – Liên đoàn bóng đá thế giới công bố năm 2004. Trung Quốc chính là nước phát minh ra bóng đá.

III. Lịch sử bóng đá: sự hình thành và phát triển.

Nói về nguồn gốc bóng đá, Trung Quốc là nơi phát sinh của bóng đá. Các nhà nghiên cứu cho rằng Môn “Cuju” – môn thể thao được hoàng đế người Hán rất ưu thích và được đưa vào trong việc huấn luyện quân đội, được truyền sang các nước phương Tây qua con đường tơ lụa, qua Ai Cập, Pháp, Rome và phần còn lại của thế giới.
Nhưng phải đến 1986, hơn 100 năm trước, bóng đá mới thực sự ra đời ở Anh bắt nguồn từ sự tách ra của môn bóng bầu dục. Người ta phát hiện ra rằng cách thức chơi, luật chơi mới của môn bóng bầu dục có thể trở thành một môn thể thao hoàn toàn mới. Sau sự ra đời này là một tổ chức bóng đá mới được thành lập tên là Liên đoàn bóng đá ở Anh. Đây có thể được coi là tổ chức điều hành thể thao đầu tiên trên thế giới. Chính từ đây, nước Anh đã đưa bóng đá lên một tầm cao mới, biến bóng đá trở thành một môn thể thao được yêu thích số một trên thế giới với hơn 240 triệu người chơi (theo cuộc khảo sát của FIFA năm 2001).

1. Lich sử bóng đá trước công nguyên và công nguyên.

Con người đã tồn tại hàng ngàn năm trước. Từ khi xuất hiện, con người đã biết lao động, làm ra của cải vật chất, sáng tạo ra nhiều hoạt động và trò chơi nhằm làm phong phú thêm đời sống tinh thần của họ. Lịch sử bóng đá thế giới hình thành cũng chính vào thời gian này. Khi đó, con người đã biết tổ chức các trò chơi có hình thức gần với môn bóng đá ngày nay, sử dụng các vật thể có hình dáng thô sơ (tròn hoặc dẹt), bằng nhiều loại nguyên liệu (quả bưởi, cuộn rơm, búi cỏ được bọc bằng da hay bong bóng bò).

Môn “Cuju” hay còn được gọi là xúc cúc, tháp cúc, đạp cúc hoặc túc cúc… là một loại hình đá bóng đầu tiên như thế, xuất hiện từ thời cổ đại ở Trung Quốc (khoảng thế kỷ II và III TCN). Xúc, tháp, đạp, túc đều có nghĩa là dùng chân đá, còn “cúc” có nghĩa là trái bóng. Sử sách có nhiều bằng chứng chứng minh cho sự ra đời của môn bóng đá cổ xưa của Trung Quốc. Trong cuốn "Biệt lục" của học giả Lưu Hướng thời Tây Hán từng viết: “Xúc cúc do Hoàng đế tạo ra”. Cuốn “Thập đại kinh Chính loạn” được tìm thấy trong ngôi mộ triều Tây Hán số 3 Mã Vương Đôi thuộc Trường Sa, tỉnh Hồ Nam chép rằng, sau cuộc đại chiến Trác Lộc, Hoàng Đế đã sử dụng dạ dày của Xi Vưu làm trái banh để đá. 
 
Trò chơi hoang đế Hán yêu thích

Trò chơi "Cuju" được Hoàng Đế Hán yêu thích

2. Thời kỳ công nguyên đến thế kỷ 19.


chiếc cúp FA năm 1884

Câu lạc bộ Blackburn Rovers với chiếc cúp FA năm 1884
 
Thời kỳ này, lịch sử bóng đá đã ghi nhận rất nhiều trò chơi có điểm tương đồng với bóng đá hiện đại. Hoàng đế La Mã Jules César có cho phép và đã cổ vũ hai làng chơi tranh nhau một quả bóng đưa vào một đích. Bên nào thực hiện được nhiều hơn bên đó thắng, bên thua bị đòn. Ở Italia thế kỷ thứ 17 môn chơi này phát triển ở thành phố Florence và ở Pháp môn này cũng phổ biến. Người Pháp gọi nó là soule còn ở Italia là calcio. Ngày nay ở Italia người ta vẫn còn gọi bóng đá là Calcio.

Những năm đầu của thế kỷ 19, trò chơi này rất phổ biến tại Anh. Tuy nhiên, môn thể thao này bị cấm ở trường học bởi tính bạo lực, sự hung tợn, hỗn loạn do thếu quy tắc dẫn tới những chấn thương nguy hiểm cho người chơi.
Phải đến giữa những năm của thế kỷ 19, luật bóng đá đầu tiên ra đời trên khắp các trường học của nước Anh. Bộ luật cổ đầu tiên được biết đến là Bộ luật Cambridge do được ra đời tại trường Đại học Cambridge. Mặc dù vậy, mỗi trường, mỗi đội bóng có những quy tắc chơi đá bóng riêng, dẫn tới xung đột khi đá giao hữu giữa các trường. các đội, gây khó khăn trong điều khiển trận đấu.
Vì vậy, phải đến năm 1863, Hiệp hội bóng đá Anh (The Football Association, viết tắt là FA) được thành lập thì mới có bộ luật chuẩn hóa của bóng đá. Sau hai tháng cuộc họp diễn ra từ tháng 10/1963, Luật bóng đá đầy đủ và toàn diện gồm 13 điều đã được FA thông qua dưới sự chủ trì của Ebenezer Cobb Morley.

Năm 1872, giải đấu bóng đá đầu tiên FA Cup – giải đấu giành cho các đội bóng ở Anh được tổ chức. Năm 1886, Uỷ ban bóng đá quốc tế (International Football Association Board, thường viết tắt là IFAB) được thành lập tại Manchester với sự có mặt của FA, có nhiệm vụ quản lý và theo dõi luật bóng đá trên thế giới.
Năm 1888, liên đoàn The Football League được thành lập tại Anh từ sáng kiến của giám đốc câu lạc bộ Aston Villa (câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Anh thành lập vào năm 1874). ông William McGregor. Từ đây, nước Anh đã trở thành quê hương của giải liên đoàn đầu tiên. Giải đấu này bao gồm 12 câu lạc bộ thuộc miền Trung và miền Bắc nước Anh.

3. Từ thế kỷ 20 cho đến nay


Đội tuyển Milan 1990 - 1991

Đội tuyển Milan 1990 - 1991
 
Năm 1904, liên đoàn bóng đá thế giới (Fédération Internationale de Football Association, viết tắt là FIFA) được thành lập. FIFA là tổ chức bóng đá lớn nhất thế giới, hiện có hơn 200 thành viên. Năm 1930, FIFA tổ chức giải bóng đá lớn nhất và hấp dẫn nhất thành viên đầu tiên. Giải đấu này được tổ chức 4 năm 1 lần với sự tham gia của tất cả các đội bóng trên toàn thế giới.
Năm 1954, Liên đoàn bóng đá Châu Âu (Union of European Football Associations, viết tắt là UEFA) được thành lập. Đây là cơ quan quản lý hiệp hội bóng đá ở châu Âu gồm 55 thành viên Hiệp Hội quốc gia. Năm 1960, giải đấu UEFA EURO tổ chức trận đấu đầu tiên tại Pháp, nước vô địch là Liên Xô.
Trải qua thời gian, chữ “football” ngày càng được biết đến nhiều do được sử dung thường xuyên ở Anh. Tuy nhiên, ở Mỹ, từ “football” gây nhiều sự nhầm lẫn giữa môn bóng bầu dục và bóng đá nên họ quyết định đổi thành “soccer”.

IV. Sự hình thành của FIFA

FIFA là liên đoàn bóng đá thế giới có lịch sự hình thành và phát triển hơn 100 năm. Nơi tập trung các liên đoàn thế giới, các giải thi đấu lớn nhất hành tinh diễn ra và chiếm vị trí quan trong trong lòng người yêu bóng đá. Cho nên, hiểu được FIFA cũng như hiểu được lịch sử bóng đá thế giới.
 
cúp bóng đá của liên đoàn bóng đá thế giới fifa

Cúp bóng đá của liên đoàn bóng đá thế giới

1. Thời gian, mục đích và nhiệm vụ

Liên đoàn bóng đá thế giới viết tắt là FIFA (International Federation of Association Football) được thành lập vào năm 1904 tại Paris với chủ tịch đầu tiên là ông Robert Guérin. FIFA là cơ quan quản lý các hoạt động về bóng đá, futsal, bóng đá bãi biển. Trụ sở đặt tại Zürich, gồm 211 quốc gia thành viên thuộc sáu liên đoàn châu lục của: châu Á, châu Âu, Bắc & Trung Mỹ và Caribe, châu Đại Dương, Nam Mỹ và châu Phi.
Mục đích của tổ chức này chính là giám sát các đội tuyển quốc gia của các nước như Bỉ, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thụy Sĩ. 
Nhiệm vụ là tổ chức các giải bóng đá quốc tế, tiêu biểu là world cup – giải bóng đá lớn nhất thế giới. Worl Cup được diễn ra đầu tiên vào năm 1930. Ngoài tổ chức ra, FIFA còn giúp quảng bá giải thi đấu nhằm tạo ra doanh thu từ nguồn tài trợ.

2. Sự thành lập

Năm 1902, tổng thứ ký của liên đoàn bóng đá Hap Lan - Anton Wilhelm Hirschman đã gặp tổng thư ký của liên đoàn bóng đá Anh - Frederick Wall đưa ý tưởng thành lập một tổ chức bóng đá quốc tế và giải thi đấu có quy mô quốc tế. Lời đề nghị này đã bị nhiều thành viên trong liên đoàn bóng đá Anh phản đối.
Tuy nhiên, không dừng lại ở đó, Anton Wilhelm Hirschman và nhà báo Robert Guérin (Thư ký bộ phận bóng đá của Hiệp hội các môn thể thao Pháp (USFSA) tiếp tục gửi thư đến các liên đoàn bóng đá khác ở các nước Châu Âu và nhận được sự chấp thuận.
Năm 1904, trận đấu giữa Pháp và Bỉ đã đặt dấu mốc cho sự khởi đầu trận đấu quốc tế đầu tiên được diễn ra và tổ chức ngày 1 tháng 5. Và đến ngày 21 tháng 5, liên đoàn bóng đá quốc tế chính thức được thành lập tại trụ sở của Hiệp hội các môn thể thao Pháp số nhà 229, đường Saint Honoré, Paris, gồm có 7 liên đoàn: Pháp, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha và Thụy Điển, bầu Robert Guérin làm chủ tịch đầu tiên.

3. Các liên đoàn thuộc FIFA

  • AFC (Asian Football Confederation): 46 thành viên + 1 thành viên không thuộc FIFA - thành lập vào năm 1954 - đại diện cho các quốc gia châu Á. Giải đấu chính: AFC Asian Cup.
  • CAF (Confédération Africaine de Football): 54 thành viên + 2 thành viên không thuộc FIFA - thành lập vào năm 1957 - đại diện cho các quốc gia châu Phi. Giải đấu chính: Coupe d'Afrique des.
  • CONCACAF (Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football): 40 thành viên + 1 thành viên không thuộc FIFA - thành lập vào năm 1961 - đại diện cho các quốc gia Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe. Giải đấu chính: CONCACAF Gold Cup.
  • CONMEBOL (Confederación Sudamericana de Fútbol): 10 thành viên - thành lập vào năm 1916 - đại diện cho các quốc gia Nam Mỹ. Giải đấu chính: Copa America.
  • OFC (Oceania Football Confederation): 11 thành viên + 5 thành viên không thuộc FIFA - thành lập vào năm 1966 đại diện cho các quốc gia châu Đại Dương. Giải đấu chính: OFC Nations Cup.
  • UEFA (Union of European Football Associations): 54 thành viên + 2 thành viên không thuộc FIFA - thành lập vào năm 1954 - đại diện cho các quốc gia châu Âu. Giải đấu chính: UEFA Euro.

4. Các chủ tịch FIFA

  • 1904 - 1906: Robert Guérin;
  • 1906 - 1918: Daniel Burley Woolfall;
  • 1918 - 1921: FIFA đã không có chủ tịch do bị tác động của chiến tranh thế giới thứ I;
  • 1921 - 1954: Jules Rimet, giữ chức chủ tịch tại vị lâu nhất và là cha đẻ của World Cup và cúp vàng thế giới  - Cúp Rimet;
  • 1954 - 1955: Rodolphe William Seeldrayers, vị chủ tịch tại vị ngắn nhất của FIFA và có 25 năm làm phó cho Jules Rimes;
  • 1955 - 1961: Arthur Drewry;
  • 1961 - 1974: Sir Stanley Ford Rous;
  • 1974 - 1998: João Havelange. Là người có công lớn thương mại hoá bóng đá, gắn bóng đá với truyền hình và quảng cáo;
  • 1998 - 2015: Joseph Sepp Blatter;
  • 2016 - nay: Gianni Infantino.

Bình luận